Que é o Regulamento Europeo sobre a Liberdade dos Medios de Comunicación? 

O 7 de maio de 2024 entrou en vigor o Regulamento Europeo de Liberdade de Medios de Comunicación -European Media Freedom Act (EMFA), en inglés-, que abre unha nova etapa na regulación europea en materia de medios de comunicación. O seu obxectivo é harmonizar as normas nacionais que afectan ao funcionamento do mercado interior dos medios da Unión Europea (UE) e garantir a súa independencia e pluralismo.

Responde á profunda transformación que experimentaron os medios nos últimos anos, o que leva consigo oportunidades, pero tamén retos e ameazas. A evolución tecnolóxica e os novos hábitos de consumo modificaron un sector que desde hai tempo é dixital e transfronteirizo. Ademais, chega nun contexto de crecente polarización e desinformación, no que os medios e os xornalistas poden enfrontarse a presións políticas, xurídicas e económicas.  

Contén principios e disposicións dirixidas a salvagardar a liberdade e o pluralismo dos medios como piares fundamentais da democracia e do Estado de Dereito. A implementación destas medidas foi gradual desde a entrada en vigor do regulamento. O 8 de agosto de 2025 marcou un fito importante, ao ser xa plenamente aplicables a gran maioría das súas disposicións.

Que instrumentos inclúe para defender a independencia e o pluralismo dos medios de comunicación?

Para asegurar o bo funcionamento do mercado interior do sector dos medios de comunicación, a súa independencia e pluralismo, contén normas directamente aplicables, dirixidas a:  

• Coordinar a resposta das autoridades nacionais reguladoras (ANR) ante a difusión de medios de comunicación orixinarios de fóra da UE que presenten un risco serio para a seguridade pública.
• Avaliar o impacto sobre o pluralismo e a independencia editorial daquelas operacións de concentración que poidan afectar ao mercado interior dos medios.
• Delimitar e, se é o caso, valorar as medidas lexislativas, administrativas ou reguladoras tomadas por un Estado membro que poidan afectar ao pluralismo ou á independencia editorial e impactar na actividade dos medios no mercado interior.
• Introducir salvagardas específicas para o contido publicado por medios de comunicación independentes e editorialmente responsables en plataformas en liña de moi gran tamaño (VLOP).
• Proporcionar información transparente e completa sobre as estruturas de propiedade dos medios de comunicación.
• Garantir, entre outros principios, a transparencia, imparcialidade e comparabilidade dos sistemas e as metodoloxías de medición da audiencia.
• Protexer a independencia editorial dos medios e as fontes dos xornalistas, así como asegurar a sustentabilidade financeira e o funcionamento independente dos medios públicos.
• Ofrecer información sobre o gasto das autoridades ou entidades públicas dos Estados membros en publicidade institucional, que deberá asignarse con criterios transparentes, obxectivos e non discriminatorios.
• Facilitar a personalización da oferta mediática en dispositivos e interfaces de usuario.

Quen ten competencias para a súa aplicación?

Repartense entre a Comisión Europea (CE), as ANR dos Estados membros e o Comité Europeo de Servizos de Medios de Comunicación, un órgano independente creado en virtude do EMFA para asesorar á CE. O Comité está composto por representantes das devanditas ANR de medios de comunicación e ten como misión principal promover a aplicación efectiva e coherente do marco lexislativo da UE neste ámbito, así como da normativa específica do sector audiovisual. Na sesión constitutiva do EBMS, celebrada o 10 de febreiro, o conselleiro da CNMC Carlos Aguilar Paredes foi elixido presidente para 2025.

Respecto ás ANR, o EMFA atribúelles facultades para aplicar nos seus ámbitos territoriais preceptos relativos a, entre outros aspectos: 

• as bases de datos nacionais sobre a propiedade dos medios de comunicación
• a avaliación das concentracións no mercado dos medios que poidan repercutir no pluralismo e a independencia editorial
• a promoción de códigos de conduta, incluíndo os relativos aos sistemas de medición da audiencia.  

No caso da CNMC, a atribución das competencias que o EMFA prevé para as ANR require da aprobación dunha norma con rango de Lei habilitante, pendente ata a data.

En canto ao Comité Europeo de Servizos de Medios de Comunicación, entre as funcións principais que lle asigna o EMFA destacan as seguintes:

• Emitir ditames relativos tanto ás operacións de concentración como ás medidas administrativas e reguladoras nacionais que poidan afectar ao mercado interior dos medios de comunicación.
• Coordinar as medidas nacionais para contrarrestar as ameazas contra a seguridade pública por parte de medios de comunicación de fóra da Unión.
• Organizar un diálogo estruturado entre as VLOP e os representantes da sociedade civil e dos medios, sobre o tratamento do contido publicado por estes nas devanditas plataformas.
• Fomentar a cooperación e o intercambio de experiencias e mellores prácticas entre as ANR, por exemplo, sobre sistemas de medición de audiencias ou o desenvolvemento de normas harmonizadas para o deseño dos dispositivos ou interfaces de usuario.